het juryrapport
	e-mails van Arnon
	foto's

het juryrapport

Uitgesproken op zondag 29 oktober 2000 door Juryvoorzitter Wilfried Martens bij de uitreiking van de AKO-Literatuurprijs in het VPRO-televisieprogramma 'De Plantage', dat werd gepresenteerd door Hanneke Groenteman.

De jury heeft zich kunnen verenigen op een gemeenschappelijke keuze. Zij heeft met verdeelde sensibiliteit gereageerd op het mensbeeld van twee jonge en grote auteurs in het Nederlandse taalgebied en op de manier waarop zij dat met een hardnekkige consequentie hun stilistische vorm hebben gegeven.

Fantoompijn is een verhaal over grote eenzaamheid en verloren illusies. Zoals Reve in De Avonden heeft Arnon Grunberg het dagdagelijkse absurde vermengd met ontroerende passages. Het is een prachtige, zeer geestige en ook tragische roman.

Wij hebben besloten Fantoompijn van Arnon Grunberg voor te dragen voor de AKO-Literatuurprijs 2000.

Juryrapport van Fantoompijn

Robert G. Mehlman, schrijver van de Pools-joodse keuken in 69 recepten, waarvan wereldwijd 5 miljoen exemplaren werden verkocht, is dood. Hij bezweek aan zijn verwondingen nadat hij de politie werd neergeschoten toen hij op het strand van Sabaudia als een dolle met een keukenmes stond te zwaaien. Uiteindelijk bracht niet de politie, maar de schrijver Arnon Grunberg zijn romanheld om het leven.

Niet in zijn roman over Mehlman, Fantoompijn, maar in een nagezonden mededeling op internet. De lange arm van de schrijver reikt tot buiten de grenzen van het papieren boek. We weten nu ook dat Mehlman, de rijke miskende schrijver wiens echte meesterwerk nooit verder kwam dan tot nummer 268 op de wereldranglijst, kort voor zijn dood de filmrechten van zijn leven heeft verkocht:
'Mijn leven is een prachtig, ontroerend en tragisch boek', zou de overledene hebben gezegd. Of dat laatste nu al opgaat voor zijn schepper, de jonge schrijver Arnon Grunberg, is twijfelachtig. Maar zeker is dat hij met Fantoompijn, zijn derde boek, een prachtige, ontroerende, zeer geestige en tenslotte ook tragische roman heeft afgeleverd. Een in dwingend tempo geschreven portret van een mythomane, egocentrische, aan geld, seks, gokken en bedriegen verslaafde neuroot. Iemand die zichzelf en zijn geliefden uitwoont, een man om gek van te worden en een man om van te houden.

Fantoompijn is net als de vorige twee romans van Grunberg een grappig boek vol meesterlijke oneliners en perfecte slapstickscènes. Maar uiteindelijk is het een roman over grote eenzaamheid en verloren illusies. De toon die Arnon Grunberg aanslaat is bij alle effectbejag zuiver en in Nederland enig in zijn soort.


e-mails van Arnon

Vragen en antwoorden tijdens de uitzending van 'De Plantage' waarin bekend werd gemaakt dat Grunberg met zijn boek de AKO-Literatuurprijs heeft gewonnen.

Vraag 1: Is het personage Robert G. Mehlman uit jouw boek een projectie van je eigen tekortkomingen als mens of eventueel als schrijver? M.a.w.: Is hij je alter-ego?

Antwoord: Robert G. Mehlman is een personage en een personage zonder tekortkomingen lijkt me een oninteressant personage. Ik zou niet willen zeggen dat ik uitsluitend mijn eigen tekortkomingen en zwakheden heb gebruikt om Mehlman te cre‘ren. M.a.w. Mehlman is dus NIET mijn alter-ego.

Reactie op de reactie: (de schaduwjury reageerde in de uitzending op Arnons mail en Arnon reageerde daar ook weer op..)
1. Het lijkt mij onwaarschijnlijk dat het arrogant is om NIET op televisie te verschijnen. Ik ben geen t.v.-presentator. Een schrijver schrijft. Ik ben aanwezig via e-mails, via woorden dus. Dat is niet arrogant, maar nederig.
2. Oh Ron, nog een PS Ik wil natuurlijk niet zeggen dat WEL op tv verschijnen NIET nederig is. Er zijn vele manieren om nederig te zijn. Zoals er ook vele manieren zijn om de Heer te dienen.

Vraag 2: Wat nou als je die prijs blijkt te winnen, en je bent hier niet? In de krant las ik dat je heel bewust thuis blijft. Ben je niet bang voor eventuele vooroordelen ('Het doet hem niets, honderdduizend gulden en een beeldje rijker, het laat hem volledig koud.') ?

Antwoord: Ik zou willen bestrijden dat ik er NIET ben. Ik ben er. Per e-mail. Dat is een superieure vorm van zijn. Mijn fysieke aanwezigheid zou alleen maar de aandacht afleiden van mijn woorden en de prijs. Wie die prijs ook gaat winnen. Ik geloof dat ik iedereen een plezier doe door er op deze manier te zijn. Vooroordelen over mij of mijn werk zou ik niet wegnemen door wel op televisie te verschijnen. Wie eenmaal besloten heeft zich aan zijn oordeel vast te houden, zelfs al is het op onwetendheid gebaseerd, die breng je moeilijk op gedachten.


Dankwoord:
Zeer geachte juryleden, bestuursleden, sponsor, Hanneke Groenteman, aanwezigen, Als u dit leest (of hoort) heb ik de Ako-prijs 2000 gewonnen. Wat mijn werk voor mij betekent, kan ik u niet vertellen. Wat uw erkenning voor mijn werk betekent, kan en wil ik u vertellen: Ik ben er erg blij mee, ik ben trots op deze prijs, en ik dank u allen zeer. Uw prijs maakt duidelijk dat alleen mijn boeken aanwezig hoeven te zijn. Waar en wie ik ben, is onbelangrijk. Stendhal merkte in zijn boek Over de liefde op dat het geluk van de ander onvergeeflijk is. Zelfs gaat het om het geluk van onze beste vriend. Met die woorden van Stendhal wil ik mijzelf en alleen laten.

Hoogachtend,
Vriendelijke groet,
Arnon Grunberg



foto's

Frederik van der Kamp, personage uit Fantoompijn, wordt na de bekroning met de AKO-prijs omarmd door Marjolein, de vrouw van Querido-directeur Ary Langbroek.

	Frederik van der Kamp zet het mes in het boek. De taart lijdt aan fantoompijn.